รองเท้าดอกบัวทองสามนิ้วกว่า 5000 คู่ ของสตรีที่รัดเท้า ทั่วประเทศจีนเเละไต้หวัน

**รูปภาพสตรีท่านหนึ่งช่วงปลายราชวงศ์ชิงที่รัดเท้ามาตั้งเเต่ยังเล็ก**

รองเท้าดอกบัวทองกว่า 5000 คู่ ของสตรีรัดเท้า ทั่วประเทศจีน โดยพิพิธภัณฑ์ภายใต้ชื่อ “ซานชุ่นจินเหลียน” ของพิพิธภัณฑ์เจี้ยนชวน”ซึ่งเป็นกลุ่มพิพิธภัณฑ์เอกชนขนาดใหญ่ ตั้งอยู่ที่เมืองโบราณอันเหริน อำเภอต้าอี้ ห่างจากตัวเมืองเฉิงตูประมาณ 52 กิโลเมตร

รูปภาพรองเท้าที่ผ่านการใช้จริงของสตรีชาวจีนฮั่น ที่รวบรวมมาไว้ในพิพิธภัณฑ์

โดยคุณ พาน เจี้ยนชวนผู้อำนวยพิพิธภัณฑ์เเละเจ้าของเเห่งนี้ ใช้เวลาประมาณ 20 ปี เดินทางไปเสาะหารองเท้าใช้จริงของสตรี(รัด-เท้า) ในหลายๆมณฑลทั่วประเทศจีนเเละไต้หวัน เขาใช้เงินไปมากถึงกว่าหนึ่งล้านหยวนเเละเก็บสะสมรองเท้ามาเรื่อยๆได้ประมาณ ห้าพันกว่าคู่ ซึ่งรองเท้ามีอายุตั้งเเต่ เกือบร้อยปี ไปจนถึงหลายร้อยไปขึ้นไป เเละบางคู่สตรีบางคนก็ได้เก็บสะสมตกทอดมาจากยุคราชวงศ์ชิงไปถึงจีนช่วงทศวรรษที่1950

การจัดแสดงรองเท้า” กว่า 5,000 คู่ พร้อมโบราณวัตถุที่เกี่ยวข้อง เช่น กำไลข้อเท้า สายรัดขา เสื้อผ้า และภาพถ่ายเก่า สะท้อนประวัติศาสตร์การรัดเท้าของสตรีจีนที่มีมานานในอดีต ลองชมบรรยากาศในพิพิธภัณฑ์ เเละงานปักรองเท้าของช่างสมัยก่อนนะครับว่า มีความประณีตขนาดไหนครับ

(ดอกบัวทองคำสามนิ้ว”三寸金蓮” )คือมาตรฐานความงามขั้นสุดยอดของประเพณีการรัดเท้า ในวัฒนธรรมจีนโบราณ ซึ่งในมาตราวัดของจีนโบราณ “สามนิ้ว” จะมีความยาวประมาณ 10 เซนติเมตร เท่านั้น สังคมในยุคนั้นได้แบ่งระดับความงามของเท้าที่ถูกรัดเเต่งต่างกันไป
🔸ถ้ามีความยาวกว่า 5 นิ้ว เรียกว่า “ดอกบัวเหล็ก” (鐵蓮) ถือเป็นระดับล่างสุดครับ
🔸ถ้ามีความยาวประมาณ 4 นิ้ว เรียกว่า “ดอกบัวเงิน” (銀蓮)
🔸ถ้ามีความยาว 3 นิ้ว เรียกว่า “ดอกบัวทองคำ” (金蓮) ถือเป็นความสมบูรณ์แบบที่สุดครับ

โดยเชื่อกันว่าการรัดเท้าเริ่มต้นขึ้นในสมัยราชวงศ์ถังใต้ ก็อยู่ใน “ยุคห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร” ตำนานเล่าว่ากษัตริย์หลี่อวี้ทรงมีพระสนมองค์โปรดนามว่า “เย่าเหนียง” เธอใช้ผ้าพันเท้าให้โค้งงอคล้ายรูปพระจันทร์เสี้ยว และขึ้นไปร่ายรำบนแท่นดอกบัวทองคำอย่างงดงามอ่อนช้อย ทรงสะกดสายตาผู้คนจนเกิดเป็นกระแสให้สตรีชาววังและชนชั้นสูงพากันลอกเลียนแบบ

จนไปสู่ยุคพัฒนา ช่วงราชวงศ์ซ่ง ก็เริ่มแพร่หลายไปสู่สามัญชน แต่การรัดเท้าในยุคนี้ยังเป็นเพียงการพันเท้าให้ดูเรียวยาวและตรงเป็นหลัก ยังไม่ถึงขั้นหักกระดูกจนผิดรูปอย่างรุนแรงเหมือนในยุคต่อๆมา ส่วนในยุคนิยมมากที่สุด ช่วงๆราชวงศ์หมิงและชิง โดยฝังรากลึกในสังคมชาวฮั่นแทบทุกชนชั้น เมื่อราชวงศ์ชิง เข้ามาปกครอง ได้พยายามออก “คำสั่งห้ามรัดเท้า” อยู่หลายครั้ง แต่ค่านิยมนี้ฝังลึกเกินกว่าจะถอนรากได้

จนมาถึงในช่วงปลายๆราชวงศ์ชิง-ต้นยุคสาธารณรัฐจีน โดยมีแนวคิดการปฏิรูปและวัฒนธรรมตะวันตกแผ่ขยาย ปัญญาชนเริ่มรณรงค์ “การเคลื่อนไหวเพื่อเท้าธรรมชาติ”เพื่อต่อต้านความโหดร้ายนี้ จนกระทั่งก่อตั้งสาธารณรัฐจีน รัฐบาลได้ออกกฎหมายสั่งห้ามการรัดเท้า ประเพณีที่สืบทอดมายาวนานจึงค่อยๆ หมดไป

**รูปภาพการจำลองวิธีขั้นตอนการรัดเท้าในอดีต**

ในสายตาของคนยุคนั้น เท้าที่เล็กจิ๋วคือสัญลักษณ์ของความงาม ความสูงศักดิ์ เเละดป็นเครื่องมือสำคัญที่ใช้ตัดสินว่าสตรีจะได้แต่งงานกับคนตระกูลที่มีฐานะดีและยกระดับชนชั้นทางสังคมของตนเองได้หรือไม่ ซึ่งกระบวนการรัดเท้า จะเริ่มทำเมื่อเด็กหญิงอายุเพียง 4-6 ขวบ นิ้วเท้าทั้งสี่ (ยกเว้นนิ้วโป้ง) จะถูกหักพับงอเข้าไปใต้ฝ่าเท้าและพันรัดด้วยผ้าอย่างแน่นหนา ทำให้กระดูกผิดรูปถาวรตามที่เราเห็นได้ในภาพเก่าๆช่วงปลายราชวงศ์ชิงนั่นเองครับ